Ermenistan’da uzun zamandır birçok kesim tarafından farklı nedenlerle beklenen seçimler 7 Haziran tarihinde gerçekleşecektir. Seçimlere giden süreçte Ermenistan içinde dengeler değişmiş, Başbakan Paşinyan normalleşme ve barış süreci, gerçek Ermenistan ideali ile iktidar hedeflerini belirlemiştir. Söz konusu hamleler hukuk, din, politika ve ekonomi alanlarında kendini gösterirken; Ermenistan’da muhalefetin bu düzenlemelere ilişkin somut bir antitez üretememesi dikkat çekmiştir.

Daha önce defaatle belirtildiği üzere Kilise yönetimi ve iktidar arasında süregelen gerilim etkilerini diaspora cephesinde de göstermektedir. Kilise yönetiminin aşırı ve ruhani temelden uzak politik tavrı diasporada gözle görünür bir bölünmeye yol açmış, bu tavrın hem uzun hem de yakın vadede Ermenistan’a zarar vereceği Paşinyan iktidarını şiddetle eleştiren kesimler tarafından dahi ikrar edilmiştir. Radikal yaklaşımların olumsuz yansımaları göz önünde bulundurulduğunda, bu çatlağın yalnızca diaspora çeperinde kalmayacağı, Ermenistan vatandaşları bakımından da seçimlerde gözlemlenebileceği söylenebilir.

Anket sonuçlarına göre alacağı iddia edilen yüzde %6 civarı oyun[1] büyük bir kısmının Rus destekçilerinden geldiği bilinen tutuklu Karapetyan’ın partisi, kendisinin çifte vatandaşlığı ile seçimler bakımından tartışma konusu olmuştur. Seçimler hususunda endişe yaratan dış müdahale riskinin odağında yer alan Karapetyan, yakın zamanda Putin tarafından Paşinyan’a potansiyel oyların engellenmemesi uyarısı yapıldığında da gündeme gelmiştir.[2] 7 Haziran seçimleri bakımından çok kez vurgulanan müdahale riski, Rusya’nın üst düzey açıklamaları, çeşitli diplomatik hamleler (Erivan Büyükelçisinin geri çağrılması[3], ithalat ambargosu[4], son AEB zirve bildirisi[5] vb.) sebebiyle Rusya’nın Batı basınının hedefine yerleşmesi ile sonuçlanmıştır.

Uzun zamandır Avrasya Ekonomik Birliği ile AB arasında bir denge politikasını önceleyen Paşinyan’ın son AEB zirvesi ile neredeyse tehdit edilmesi de seçim bakımından önemlidir. Ermenistan’ın AB ile gelişen ilişkileri son zamanlarda barış ve normalleşme süreçlerinin yanında ekonomik refahın gelişimine katkıda bulunma potansiyeline sahiptir. Bunun bir göstergesi olarak Rusya’nın ambargo kapsamında ithal etmeyi reddettiği toprak mahsullerinin AB tarafından satın alınacağı haberleri basında yer almıştır.[6] Belirtmek gerekir ki Rusya Ermenistan’ın ithalat yaptığı ülkeler arasında zirvede ve ihracat yaptığı ülkeler arasında da ikinci sırada bulunmaktadır. Mahsullerin ambargoya karşı bir hamle olarak satın alınışı ve Ermenistan’a bu süreçte destek olunacağına dair açıklamalar, AB’nin Ermenistan ekonomisi bakımından Rusya’ya ikame bir kaynak oluşacağı şeklinde yorumlanamaz.

Paşinyan’ın sürdürdüğü denge politikası, Rusya’nın söz konusu (en azından yakın vadede) ikame edilemez ekonomik etkisi ile yakından ilgilidir. AEB’den çıkarılma konusunda açıklama yapan Paşinyan mevcut tüzük gereğince böyle bir prosedür işletilemeyeceğini ve Ermenistan’ın kendi iradesinin bu konuda belirleyici olacağını vurgulamıştır.[7] AB üyelik süreci bakımından da benzer kararlı tavrını sürdüren Paşinyan, Rusya ile ilişkilerini üst düzeyde tutmaya çalışarak Batı’ya yakınlaşmaktadır. AB’ye üyelik statüsünün nihai sonucu belli olmadan herhangi bir referandumun makul olmadığını söyleyen Paşinyan, AEB içinde süregelen olumsuz tavrın müsebbibi olarak da Ermenistan muhalefetini göstermiştir. Muhalefeti Ermenistan’ı zor duruma sokmakla suçlayan Paşinyan, söz konusu açıklaması ile AEB ile alakalı üyelik statüsünü devam ettirmekten başka bir planı olmadığını da gözler önüne sermiştir.

ABD Dışişleri Bakanı’nın Erivan ziyaretinin ardından Trump’ın açıkça Paşinyan’ı desteklediğini bildirmesi[8], AB’nin seçimler için hem siyasi hem de finansal desteği Rusya’nın ve Ermenistan içindeki Rus yanlılarının Batı müdahalesi vurgusuna gerekçe oluşturmaktadır. Birçok uluslararası aktörün açıkça ya da örtülü olarak ilgilendiği seçimler bölgenin geleceği bakımından da önem taşımaktadır. Ermenistan’ın komşularıyla olan ve günden güne gelişen ilişkisi, bölgede hem Batı hem de Rus müdahalesinin gereksiz ve tehlikeli olduğunu kanıtlamıştır. Seçmenin bu husustaki tavrı ise seçimlerden sonra net bir şekilde anlaşılacaktır.

Sonuç olarak muhalefet ve diasporanın radikal kesimleri tarafından son zamanlardaki gelişimlere rağmen demokrasinin gereklerinin sınırını aşan müdahale taleplerinin Ermenistan seçmenine nasıl yansıayacağı merak konusudur. Bölge bakımından da önemli çıktıları olması beklenen seçimler, halkın Ermenistan’ı gelecekte nerede konumlandırdığını da gözler önüne serecektir.