Van Gölü’ndeki Akdamar Adası’nda bulunan Surp (Kutsal) Haç Kilisesi, hem Ermeni halkı hem de Türkiye için tarihi ve kültürel açıdan büyük öneme sahiptir. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından restore edilen kilise, 2007 yılında müze olarak halka açılmış ve 2010 yılında ise ibadete uygun hale getirilmiştir. Bu yılki Akdamar ayini 6 Eylül Pazar günü yapılacak ve gelenek gereği İstanbul Ermeni Patrikhanesi Patriği II. Sahag Maşalyan tarafından yönetilecektir.[1] Akdamar Adası’nda düzenlenen yıllık ayinler, Türkiye ve yurt dışından çok sayıda insanı bir araya getirmekte ve Türkiye çatısı altında farklı inançlara sahip insanların kardeşçe bir arada yaşamasını simgelemektedir.

Basında yer alan haberlere göre yıllık ayin töreninde[2] görev alacaklar arasında (Eçmiadzin Katolikosluğu’na bağlı olan) Kuzey Amerika Ermeni (Apostolik) Kilisesi’nin Doğu Piskoposluğu’nun (Diakosluk) Başpiskoposu Mesrop Parsamyan da bulunmaktadır. Şu anda Türkiye’de bulunan Parsamyan, Akdamar’a ve Türkiye genelinde Ermeniler için tarihi ve kültürel öneme sahip diğer yerlere seyahat edecek olan piskoposluk mensubu bir hacı grubuna önderlik etmektedir.[3] Parsamyan’ın Türkiye’ye yaptığı hac ziyareti ve Akdamar ayinine katılımı kendi içinde herhangi bir sorun teşkil etmemektedir. Bunun aksine, Parsamyan’ın 2 Eylül’de İstanbul’da Hristiyan dayanışması bahanesiyle Fener Rum Patriği Bartholomeos ile bir araya gelme kararı ise sorun teşkil etmektedir. Parsamyan, sosyal medya sayfasında toplantıyla ilgili şu açıklamaları paylaşmıştır:[4]

“Bugün, İstanbul’daki Ekümenik Patrikhanesi’ni ziyaret etme ve Konstantinopolis Ekümenik Patriği I. Bartholomeos Ulu Hazretleri ile bir araya gelme şerefine nail oldum.

Samimi sohbetimiz boyunca onun sadık hizmetine, Hristiyan birliğine olan bağlılığına ve barışın, diyaloğun ve Tanrı’nın yarattıklarına özen gösterilmesinin teşvik edilmesi için gösterdiği yorulmak bilmez çabalarına derin saygı ve şükranlarımı dile getirdim. Görüşmemiz, kadim Kiliselerimiz arasında var olan kalıcı dostluğu ve kardeşliği yansımıştır.

[…]

Tanrı ona güç versin ve hizmeti boyunca verimli yıllar yaşatsın. Kiliselerimiz arasındaki bağları da derinleştirsin ki, birlikte İsa Mesih’in birliği ve barışına şahitlik etmeye devam edebilelim.”

Dolayısyla; hac ziyareti için Türkiye’ye gelen orta düzey bir Ermeni kilise yetkilisi olarak Parsamyan, ayrı bir kilisenin en üst düzey yetkilisiyle görüşmek için büyük çaba sarf etmiştir. Parsamyan, Bartholomeos'un siyasi hırsları nedeniyle 1923 Lozan Barış Antlaşması’nın lafzının ve ruhunun kurduğu düzeni defalarca ve pervasızca ihlal ettiğinin[5] ve bu nedenle kendisini tartışmalı bir konuma soktuğunun şüphesiz farkındadır.

Kilise yetkililerinin, siyasi hırsları uğruna Türkiye’nin misafirperverliğini ve nezaketini kötüye kullanma eğilimini sürdürmekte ısrar etmelerinin birtakım sonuçlar doğurması şaşırtıcı olmayacaktır.

*Resim: 2 Eylül 2026’da İstanbul’da Piskopos Mesrop Parsamyan (solda) ile Fener Rum Patriği Bartholomeos (orta) arasında gerçekleşen görüşme - Kaynak: Facebook