18. BRICS Liderler Zirvesi, 12–13 Eylül 2026 tarihlerinde Hindistan’ın dönem başkanlığında Yeni Delhi’de gerçekleşmiştir. Zirvenin teması, “Dayanıklılık, İnovasyon, İş Birliği ve Sürdürülebilirlik” olurken zirve sonunda Yeni Delhi Deklarasyonu kabul edilmiştir. Mayıs ayında gerçekleşen BRICS Dışişleri Bakanları Zirvesi’nde ortak karara varılamadığı göz önüne alındığında Yeni Delhi Deklarasyonu’nun önem taşıdığı görülmektedir.[1]

BRICS, pek çok uzman tarafından “Batı-karşıtı” bir blok olarak görülse de Brezilya, Hindistan başta olmak üzere bazı üyelerin BRICS’i “Batı-dışı” olarak tanımlamak istediği belirtilmektedir.[2] Hindistan Başbakanı Modi’nin, Yeni Delhi Zirvesi’nde BRICS’in kimseye karşı olmadığını dile getirmesi bu durumu yansıtmaktadır.[3] BRICS’in esas önemi, neoliberal ekonomik sistemde alternatif araçlar geliştirme girişimi ve Dünya Ticaret Örgütü başta olmak üzere ekenomik örgütlerde reform talebi ve Küresel Güney’in daha fazla temsil edilmesi ile küresel yönetişimdeki reform talebi, çok kutupluluk ve çok taraflılık söylemlerinin öne çıktığı bir platform olmasından kaynaklanmaktadır. BRICS üyeleri ve ortak ülkelerinin yanı sıra, Türkiye dahil olmak üzere BRICS üyeliğine ilgisini belirten devletlerin varlığı, BRICS’in etkisini yansıtmaktadır.[4]

Brezilya ve Güney Afrika, Yeni Delhi Zirvesi’ne dışişleri bakanları düzeyinde katılım gösterirken Rusya ve Çin liderleri zirveye devlet başkanları düzeyinde katılmıştır. Böylece, Çin lideri yedi yıl sonra ilk kez Hindistan’ı ziyaret etmiş ve Hindistan Başbakanı Modi ile görüşme gerçekleştirmiştir. Çin lideri Xi zirvede, Küresel Güney’in çok kutuplu uluslararası düzenin şekillenmesinde öneminin arttığını ifade etmiş ve BRICS ülkelerine küresel istikrar ve iş birliği konusunda öncülük etme çağrısında bulunmuştur.[5] Söz konusu açıklamalar, Çin’in BRICS’i Batı merkezli küresel yönetişim yapısının yeniden şekillendirilmesinde etkili olabilecek bir mekanizma olarak konumlandırdığını BRICS’in siyasi rolünün genişletilmesi isteğini göstermektedir. Rusya Devlet Başkanı Putin, zirvede tahıl sektörü için yeni bir sigorta girişimi önermiştir.[6] Bu durum, Rusya’nın Ukrayna Savaşı nedeniyle karşı karşıya olduğu sigorta yaptırımları gibi çeşitli yaptırımlara alternatif iş birliği geliştirmek için BRICS’i stratejik ve diplomatik iş birliği bir zemin olarak değerlendiğini göstermektedir. Öte yandan İran’daki savaş ve Ortadoğu’da yaşanan çatışmalar ile ilgili olarak İran Devlet Başkanı ve Birleşik Arap Emirlikleri Veliaht Prensi zirve sırasında ikili görüşme gerçekleştirmiştir. Bu durum BRICS’in diplomatik iş birliği zemini sunduğunu göstermesi açısından önemlidir.[7]

Zirve sonunda yayımlanan Yeni Delhi Deklarasyonu’nda, Ortadoğu’daki çatışmalar için itidal çağrısı yapılmış, Filistin için iki devletli çözümün desteklendiği belirtilmiş, Rusya-Ukrayna Savaşı’na ise değinilmemiştir. Ayrıca tek taraflı ticaret engelleri yerine adil bir kalkınma, yapay zeka,  enerji güvenliği, fiber optik kablo güvenliği, daha eşitlikçi küresel yönetişim, Bandung Konferansı’na atıfla Bandung ruhu gibi konular 140 maddelik deklarasyonda ele alınmıştır. 2025 yılında düzenlenen 17. BRICS Liderler zirvesinde olduğu gibi, Yeni Delhi Zirvesi’nde de İran’a yapılan saldırılar kınanırken, saldırı yapan taraflar ismen belirtilmemiştir. Bu durum, BRICS’in sınırlılıklarını yansıtmaktadır. Öte yandan BRICS’in yeni üye ve ortak ülkelerle genişleyen yapısının BRICS’in ortak bir söylem geliştirmesini zorlaştırdığı belirtilmektedir.[8]

Hindistan’ın Dönem Başkanlığı Açısından BRICS Zirvesi

Hindistan Başbakanı Modi, zirvede on beş ülke lideriyle ikili görüşmeler yapmıştır. Görüşmelerde çok taraflı iş birliğinin güçlendirilmesi, Küresel Güney’in daha fazla önem kazanması öne çıkan başlıklar olmuştur. Hindistan Başbakanı Modi, Yeni Delhi Zirvesi’nde, Küresel Güney ülkelerinin küresel krizlerden doğrudan etkilenmelerine rağmen karar alma süreçlerinde yeterince temsil edilmediklerini vurgulayarak, daha kapsayıcı bir küresel yönetişimin gerektiğini belirtmiştir.[9] Bu doğrultuda Başbakan Modi, bir sonraki zirveye kadar “Temsil, Sorumluluk ve Kural Koyabilme”yi temel alan, on önerinin geliştirilmesini ve BRICS Reform Yol Haritası’nın oluşturulmasını önermiştir. Başbakan Modi, Küresel Güney’in “kurallara uyanlardan, kurallara yön verenlere” dönüştürülmesi gerektiğini ifade etmiştir.[10] Ayrıca kritik minerallerin silah haline getirilmemesi gerektiğini dile getirmiştir.[11]  Söz konusu ifadeler, BRICS’in Küresel Güney’in temsiliyeti ve küresel yönetişimdeki reform talebini yansıtmaktadır. Öte yandan, İran ve Birleşik Arap Emirlikleri’ni aralarındaki anlaşmazlıklara rağmen diplomatik iş birliği zemininde buluşturulması, zirvenin Hindistan açısından diplomatik bir başarı olarak değerlendirilmesini sağlamıştır.[12]

Yeni Delhi Deklarasyonu’nun oy birliği ile kabul edilmesi Hindistan dönem başkanlığı ve BRICS açısından başarılı bir girişim olarak görülmektedir. Ancak Ortadoğu’daki çatışma içindeki tarafların adlarının açıkça belirtilmemesi, 2025 yılındaki 17.BRICS Liderler zirvesinde olduğu gibi, BRICS’in etkisinin sınırlılığını göstermektedir.  BRICS’in küresel yönetişimde Küresel Güney’in daha fazla temsilini içeren reform talepleri, Yeni Delhi zirvesinde de tekrarlanmış ve dönem başkanı Hindistan lideri Modi tarafından da dile getirilmiştir. Sonuç olarak BRICS, uluslararası ekonomik sistemin ve küresel yönetişim mekanizmalarında reform taleplerinin dile getirildiği, Küresel Güney ülkelerinin daha fazla temsil edilmesi ve çok kutupluluğun dile getirildiği platform olarak önemini korumaktadır.